Bir Romalı, Bu Kabın İçine Düşmanlarından Kaçmak için Saklanmış

www.arkeofili.com

Bulgaristan’da dev bir küpte bulunan 1.600 yıllık iskelet, düşman saldırısından kaçmak için oraya saklanan bir Romalıya ait olabilir.

Arkeologlar Bulgaristan’da bir dolium’un dibinde keşfettiği iskelet. C: Archaeologia Bulgarica

Bulgaristan’da dev bir Roma küpünde bulunan insan kalıntıları, bir düşman saldırısı sırasında yanına iki bıçak alarak saklanan genç bir Romalıya ait olabilir.

Bulgaristan’daki arkeologlar, dev bir Roma küpünün içinde bir insan iskeleti keşfetti. Bu kişinin, 1.600 yıldan uzun süre önce bir düşman saldırısı sırasında bu kabın içine sığınmış, ancak bölgeyi saran bir yangında ölmüş olması muhtemel.

Ekip, bu devasa küpü, Deultum Roma kolonisindeki Geç Roma dönemine ait bir küçük kulede (turret) gün yüzüne çıkardı. Bu kişinin ölümüne hangi savaşın yol açtığı belirsiz. Ancak Bulgaristan Bilimler Akademisi’nden arkeolog ve kazının başındaki isim Lyudmil Vagalinski, Deultum’un 4. ve 5. yüzyıllarda Doğu Germen kabileleri ile Hunların birçok saldırısıyla karşılaştığını söylüyor.

Kişinin kalıntıları, kabın içinde iki demir bıçak ve bir kemerle birlikte bulundu. Dolium adıyla bilinen bir küp türü olan bu kap, antik çağın (kabaca MÖ 8. yüzyıldan MS 5. yüzyıla) en büyük çömlek türüydü ve zeytinyağı ile şarap gibi malları depolamak için kullanılıyordu. Vagalinski, en büyük doliumların 1.000 litreden fazlasını alabildiğini; fakat yeni bulunan doliumun günümüze ulaşan alt bölümünün daha küçük olduğunu, yaklaşık 1 metre çapında olduğunu belirtiyor.

Vagalinski ve meslektaşları Deultum’un batı Roma kapısının kuzey kulesi olan bu kuleyi kazarken, burada insan kalıntıları bulmayı beklemiyordu.

Vagalinski, arkeologların, deprem, düşman saldırısı ya da volkanik patlama gibi “olağanüstü durumlar” dışında, antik çağ kentlerinin içinde insan kalıntısı keşfetmesinin çok nadir olduğunu belirtiyor. Vagalinski’ye göre bu durumlarda bile, hayatta kalanlar ölülerini kent surlarının dışına gömmek için arıyor; ancak çoğu zaman yıkıntıların altında ceset olduğunu bilmiyorlardı.

Vagalinski, yeni keşfin, bu “olağanüstü durumlardan” birini temsil ettiği izlenimi verdiğini söylüyor. Ekip, doliumun çevresinde; kül ve kömürler, kırık tuğlalar, kiremitler ve çömlek parçaları, kararmış duvarlar, erimiş cam parçaları ve evcil hayvanlara ait kemikler de dahil olmak üzere önemli miktarda yanmış malzeme buldu. Muhtemel senaryo, yaklaşan bir saldırı haberini alan insanların hayvanlarını kalenin içine getirmiş olması. Arkeologlar ayrıca, büyük olasılıkla kargaşada kaybolan çok sayıda bronz sikke de buldu.

Bu kişi yaklaşık 1.600 yıl önce iki bıçakla devasa kabın içine girmiş. C: Archaeologia Bulgarica

Vagalinski, muhtemelen genç bir erkek olan bu kişinin, büyük olasılıkla bu kargaşanın bir parçası olduğunu ve saklanmak ya da sığınmak için doliumun içine tırmandığını söylüyor. Vagalinski, yangının nasıl başladığı bilinmese de, doliumdaki iskeletin altında kül bulunmasının, bu kişinin yangın çoktan başladıktan sonra içeri girdiğini gösterdiğini belirtiyor.

Vagalinski’ye göre ekibin ön analizi, olayı yaklaşık MS 400’e tarihliyor. Ancak geri kalan saha verilerini işledikten sonra daha kesin bir tarih elde edecekler.

Vagalinski, genç adamın büyük olasılıkla şiddetli yangından boş doliumun içinde saklandığını ve saldırganlar onu bulursa kendini savunmak için bacaklarının arasında bir demir bıçak tuttuğunu açıklıyor. Adamın kemerinde de ikinci bir bıçak vardı.

Vagalinski, “Her hâlükârda, seramik kaptan çıkmaya hiç çalışmadı” diyor. Ekip bunu, kişinin uyuyan bir insanınkine benzeyen konumuna dayanarak belirledi. Vagalinski, “Saldırının ardından kentin sakinleri, kulenin yıkıntılarını düzleyip üzerini yeni, daha yüksek bir zeminle örttü” diyor. Bir kişinin doliumun dibinde yattığını bilmiyorlardı.

Vagalinski’ye göre iskelet kalıntıları, bir fiziksel antropolog tarafından analiz edilmek üzere Bulgaristan’ın başkenti Sofya’ya taşındı. Ekip, gelecek yaz Deultum’a geri dönerek, yaklaşık MS 300’e tarihlenen batı Geç Roma kapısının tamamını gün yüzüne çıkarmaya çalışacak. Vagalinski, araştırmacıların kapının “bütün planını ve doğru kronolojisini ortaya koymaya istekli” olduğunu söylüyor. Ekip ayrıca, doliumu buldukları kuzey kulesindeki incelemeyi de tamamlamayı amaçlıyor.

Bu yılın başlarında ekip, kapının yakınında, 2. ile 3. yüzyıllar arasına tarihlenen, Latincede tuvalet anlamına gelen daha eski bir latrina da keşfetmişti.

Live Science. 2 Eylül 2026.