Bu Mozaikli Yapı, Antik Roma İtfaiyecilerine Ait Olabilir

www.arkeofili.com

Kolezyum yakınlarında bulunan deniz canlıları mozaiği, sekiz odalı yapının Antik Roma’nın itfaiyecilerine ait olabileceğini düşündürüyor.

Roma’daki kazılarda, Kolezyum yakınında MS 2. yüzyıla ait, mozaikler ve fresklerle bezeli bir yapı ortaya çıkarıldı. C: Fabio Caricchia / İtalya Kültür Bakanlığı

Kolezyum’un yakınında bulunan bu deniz canlıları mozaiği şaşırtıcı bir ipucu sunuyor. Yapı, Antik Roma’da itfaiyecilere ev sahipliği yapmış olabilir. Yapının 2. yüzyılda inşa edildiği dönemde, Antik Roma’da yangın söndürme, resmi bir meslekti.

İtalya Kültür Bakanlığı, Roma’nın Kolezyum yakınlarındaki Caelius Tepesi’nde, sıradışı mozaikler ve zarif fresklerle bezenmiş sekiz odalı bir yapının kazısını duyurdu. Yapının gösterişli bezemesi başlangıçta aristokrat bir konut izlenimi verse de, daha ileri incelemeler bir başka olasılığı düşündürdü. Burası Antik Roma’nın itfaiyecileri için bir kışla olabilir.

Roma özel müfettişi Daniela Porro, “Roma bizi şaşırtmayı sürdürüyor. Antik kente dair bilgimizi genişletebilecek ipuçları veriyor” diyor.

Görünüşe göre 2. yüzyılda inşa edilip 3. yüzyılda yenilenen yapı, bir ıstakoz, yunus, balık ve yengeç betimleyen bir deniz canlıları mozaiği barındırıyordu. Bu su temalı motif, yapının tipik bir konut olmayabileceğine dair bir ipucu.

Yapı, bir yunus, balık, ıstakoz ve yengeç betimleyen deniz temalı bir mozaik barındırıyordu. Ayrıca daha eski bir mozaik tabana ait parçalar da bulunuyordu. C: Fabio Caricchia / İtalya Kültür Bakanlığı

Roma arkeoloji ofisi, “Mozaiğin tasarımı, başkente yaklaşık 30 kilometre uzaklıktaki Roma’nın antik limanı Ostia’daki bir itfaiye kışlasında daha önce bulunan bir mozaiğe çok benziyor” diyor.

Ostia’daki Caserma dei Vigili itfaiye kışlası, ilk kez 19. yüzyılın sonlarında kazıldı ve araştırmacıların Antik Roma’nın vigiles adı verilen itfaiye birlikleri hakkındaki bilgisine katkıda bulundu.

Augustus, Roma kentinde reformlar yaparken, MÖ 21’de yaklaşık 600 köleden oluşan bir itfaiye birliği örgütledi. Bunlar, Roma’nın kamu altyapısını ve trafiğini denetlemek ve yangınları önlemekle görevli seçilmiş görevliler olan aedilislerin sorumluluğu altında çalışıyordu. MS 6 yılındaki şiddetli bir yangının ardından Augustus, her biri 1.000 itfaiyeciden oluşan yedi bölüklü, daha örgütlü, profesyonel bir vigiles alayı kurdu.

Roma’da vigilesin başlıca görevi yangınlarla mücadele etmekti ama aynı zamanda gece boyunca düzeni de sağlıyorlardı. Excubitoria olarak bilinen nöbet istasyonları, Roma’nın her bölgesine stratejik biçimde yerleştirilmişti. Bu da yangın ya da toplumsal karışıklık durumlarında hızla müdahale etmelerini sağlıyordu.

Arkeologlar yapıda sekiz oda buldu. C: Fabio Caricchia / İtalya Kültür Bakanlığı

Bu itfaiyeciler kova, kanca, kazma, merdiven ve halat gibi aletler kullanıyordu. Alevleri bastırmak için kova zincirleri oluşturuyor ve kamu çeşmelerinden su çekmek için pompalar kullanıyorlardı. Ayrıca yangınları su ya da sirkeye batırılmış battaniyelerle örtüyorlardı.

Bir zamanlar istenmeyen bir meslek olarak görülen vigileslik, zamanla, özellikle de stipendium adı verilen düzenli bir maaşın ve görev yapanlar için Roma vatandaşlığına giden bir yolun eklenmesiyle daha iyi bir itibar kazandı. Kanıtlar, birkaç yıllık hizmetin ardından vigilese imparator tarafından sağlanan ücretsiz tahıl verildiğini gösteriyor.

Caelius Tepesi’nde yeni keşfedilen yapının 2. yüzyılda inşa edildiği dönemde, birbirini izleyen imparatorlar vigilesi Ostia ve Puteoli gibi diğer kentlere yayarak bir ağ hâline getirmişti. Kartaca, Lyon, Ravenna ve Konstantinopolis’in de kendi itfaiye birliklerinin bulunduğu biliniyor.

Yeni keşfin bir vigiles kışlası olduğu doğrulanırsa, arkeologlar bunun dünyanın en eski profesyonel itfaiyecilerinden birine yeni bir ışık tutmasını bekliyor.

Kazının bilimsel direktörü Simona Morretta, “En hassas ve karmaşık aşama şimdi başlıyor” diyor. “Yapıların, malzemelerin ve bağlamın analizi, çeşitli yorum hipotezlerini doğrulamamızı ve yapının gerçek işlevini anlamamızı sağlayacak.”

Smithsonian Magazine. 6 Ağustos 2026.