Finlandiya’nın En Büyük Viking Gümüş Koleksiyonu Bulundu

www.arkeofili.com

Helsinki’nin kuzeyinde 4,5 kilogram sikke ve takı içeren, Finlandiya’da bulunmuş en büyük Viking Çağı gümüş koleksiyonu ortaya çıkarıldı.

Sikkeler iki ayrı gömü halinde saklanmıştı. Bunlar bir araya getirildiğinde, Finlandiya’da bugüne kadar bulunan en büyük Viking Çağı gümüş koleksiyonunu oluşturuyor. C: Esko Tikkala, Lahti Museum

Finlandiya’da bugüne dek bulunmuş en büyük Viking Çağı gümüş koleksiyonu, yani yaklaşık 4,5 kilogram sikke ve takı içeren buluntu, Helsinki’nin yaklaşık 150 kilometre kuzeyinde bir metal dedektörcüsü tarafından gün yüzüne çıkarıldı.

Koleksiyon iki ayrı yığına bölünmüş ve huş ağacı kabuğundan kaplar içinde gömülmüştü. Koleksiyonu kazan, Lahti Tarih Müzesi’nden arkeolog Esko Tikkala, sikkelerin ve takıların büyük olasılıkla MS 1.000 ile 1.050 yılları arasına tarihlendiğini, ancak tam olarak ne zaman gömüldüklerinin bilinmediğini söylüyor.

Tikkala, koleksiyonun henüz tümüyle temizlenip ayrıştırılmadığını ve sayılmadığını, ancak içinde binlerce parça bulunduğunu belirtiyor. Tikkala, bu koleksiyonda hayli fazla sikke olduğunu; henüz bunları tek tek gözden geçirmeye vakit bulamadığını söylüyor.

Metal dedektörcüsü Kalle Lappinen, iki yığını 3 Eylül’de buldu ve hemen müzeyle iletişime geçti. Açıklamaya göre arkeologlar, ertesi gün buluntuları inceleyip usulüne uygun biçimde kazdı.

Tikkala, koleksiyonun bulunduğu yeri, Sysmä kasabası yakınlarında bir ormanda, bir kaya çıkıntısının yanı olarak tanımlıyor. Tikkala, son 10 yılda Finlandiya’nın aynı bölgesinde gömülü başka koleksiyonların da bulunduğunu belirtiyor.

Pek çok yerden gelen gümüş sikkelerin yanı sıra, bu koleksiyon gümüş takılar ve ödemelerde kullanılan “parçalanmış gümüş” (hack silver) parçaları da içeriyor. C: Lahti Museum

Belirli koleksiyonların neden gömüldüğünü belirlemek güç olsa da, Roma dönemine (MÖ 8. yüzyıldan MS 5. yüzyıla) ait 15.000’den fazla koleksiyon üzerine yapılan yakın tarihli bir çalışma, bunların; vergiden kaçınma, adak ve belirsizlik dönemlerinde güvenli depolama da dahil olmak üzere birçok nedenle saklandığını buldu.

Tikkala, gümüş koleksiyonunun iki yığınının, yaklaşık 45 santimetre derinlikte, birbirinden yaklaşık 12 metre uzakta ve iki taşın arasına gömülü olduğunu söylüyor. Tikkala, yakınlarda herhangi bir gömüye dair iz bulunmadığını, ancak çevredeki alanın henüz usulüne uygun biçimde incelenmediğini belirtiyor.

Tikkala, sikkelerin bugünkü Almanya, İsveç ve Büyük Britanya’ya karşılık gelen bölgelerden geldiğini ekliyor. Ayrıca, İslam dünyasında basılmış gümüş sikkeler olan bir miktar dirhem de vardı. Tikkala, Finlandiya’da daha önce bulunan dirhemlerin genellikle yaklaşık 800 ile 1050 arasına tarihlendiğini söylüyor.

Koleksiyon ayrıca, aralarında gümüş bir bileziğin de bulunduğu birkaç takı parçası ile parça gümüş (hacksilber) biçiminde “ödeme gümüşü” içeriyor. Bunlar, ağırlıklarına göre ödemelerde kullanılmak üzere daha küçük parçalara kesilebilen gümüş parçalarıydı.

Koleksiyon, daha sonra birbirinden birkaç metre uzağa gömülen iki ağaç kabuğu kaba yerleştirilmişti. C: Lahti Museum

Viking Çağı’ndan, ama Vikinglerden değil

Koleksiyon Viking Çağı’na (geleneksel olarak, 793’teki Lindisfarne saldırısından, 1066’da İngiltere’deki Stamford Köprüsü’nde bir Viking ordusunun yenilgiye uğratılmasına dek) ait olsa da, Tikkala bunun, koleksiyonun Vikingler tarafından gömüldüğü anlamına gelmediğini söylüyor.

Tikkala, “Viking Çağı” teriminin, Finlandiya’da Viking bulunduğunu ima etmediğini belirtiyor. Tikkala, Finlandiya’nın, bugünkü İsveç, Norveç ve Danimarka bölgeleriyle aynı anlamda “Viking” olduğunu düşündüren hiçbir kaynağın bulunmadığını söylüyor. Tikkala, bunun yerine, Finlandiyalı tarihçilerin ve arkeologların bu terimi yalnızca dönemi adlandırmak için benimsediğini belirtiyor. Ancak bugün Finlandiya olarak bilinen bölge, kültürel ya da siyasi olarak Viking İskandinavyası’nın bir parçası değildi.

Tikkala, arkeolojik incelemenin bir sonraki aşamasının, iki yığının bulunduğu yeri ve çevresini usulüne uygun biçimde incelemek olacağını; bunun ardından Viking Çağı sikkeleri konusunda uzmanların sikkeleri tanımlamaya ve ayrıntılı bir rapor hazırlamaya çalışacağını söylüyor.

Tikkala, koleksiyonun bütününe ilişkin olduğu kadar sikkelerin kendilerine dair daha ayrıntılı çalışmalara ilişkin de kesinlikle bilimsel makaleler yayımlanacağını belirtiyor.

Bugüne dek Finlandiya’nın en büyük Viking Çağı koleksiyonu, 1895’te bulunmuştu. Sysmä’nın yaklaşık 210 kilometre güneybatısındaki Nousiainen’de gömülü olan bu koleksiyon, 1.700’den fazla gümüş sikke içeriyordu, ancak yeni bulunan koleksiyonun yalnızca yaklaşık yarısı kadar ağırlıktaydı.

Diğer İskandinav ülkeler de yakın zamanda en büyük Viking Çağı koleksiyonlarını bildirdi. Bu ilkbaharda Norveç’te 4.700’den fazla sikkeden oluşan bir koleksiyon bulundu. Yine ilkbaharda Danimarka’da bir ev sahibi de arka bahçesinde, beklenmedik biçimde, 18,5 kilogramdan fazla ağırlıkta, 700’den fazla gümüş nesneden oluşan bir koleksiyon keşfetti.

Live Science. 11 Eylül 2026.