İspanya’da 46.000 Yıllık Neandertal Elinden DNA Elde Edildi

www.arkeofili.com

İspanya’daki Abauntz Mağarası’nda bulunan 46.000 yıl öncesine ait Neandertal el kemiklerinden DNA elde edildi.

Orijinal fosil kalıntıları dahil edilerek gerçekleştirilen Neandertal eli rekonstrüksiyonu. C: IPHES-CERCA

İspanya’nın kuzeyindeki arkeologlar, yaklaşık 46.000 yıl önce ölen bir Neandertal erkeğin el kemiklerinden DNA elde etti. Altı parça, Navarra’daki Abauntz Mağarası’ndan geliyor. Ekip ayrıca, bu kadar eski kalıntılar için nadir olarak kemiklerden doğrudan radyokarbon tarihleri de elde etti.

Bunlar batı Pireneler’de bulunan ilk Neandertal fosilleri. Araştırmacıların daha önce bölgede Neandertallerin yaşadığını kanıtlayacak hiçbir insan kalıntısı yoktu. Kayıtlardaki bu boşluk artık somut bir buluntuyla doldu.

Parçalardan dördü yetişkin bir bireyin sağ eline ait. Bunlardan üçü avuç içinin uzun kemikleri olan el tarağı kemikleri (metakarplar), biri ise bir orta parmak kemiği. Diğer iki parça ilk başta belirsiz görünüyordu. Protein analizi bunların da insana ait olduğunu gösterdi. Genetik testler ise bireyin erkek olduğunu ortaya koydu.

Bazı kemikler etçil hayvanlara ait ısırık izleri taşıyor. Bu izler ekibe kalıntıların mağaraya nasıl girdiğini anlatıyor. Aynı katmanda taş aletler ve hayvan kemikleri de bulunuyor ve hayvan kemiklerinin bir kısmı kasaplık sırasında oluşan kesik izleri taşıyor. İnsan grupları mağarayı beslenme ve gündelik işler için kullanıyordu.

Neandertal kalıntılarının keşfedildiği alandaki arkeolojik kazı çalışmaları. C: Government of Navarra

DNA zamanla bozuluyor ve bir örneğin ne kadar dayanacağı çevresine bağlı. Bu kadar eski kemiklerden kullanılabilir genetik malzeme elde etmek zor. Ekip, kemiklerin insana ait olduğunu doğrulamak, bireyin cinsiyetini bulmak ve yaşını belirlemek için protein çalışmalarını, genetiği ve radyokarbon tarihlendirmesini bir araya getirdi.

İspanya’daki diğer alanlarda yapılan çalışmalar, DNA araştırmalarının neler sunabileceğini gösteriyor. Asturias’taki El Sidrón’da genetik araştırmalar, Neandertaller arasındaki aile bağlarını ortaya çıkarmış ve gruplarını nasıl örgütlediklerini göstermişti. Abauntz ekibi de benzer yanıtlar bulmayı umuyor. Genetik analiz hâlâ sürüyor.

Projenin eş yöneticisi Dr. Andion Arteaga, kemikleri Navarra’daki Neandertal varlığının ilk doğrudan kanıtı olarak nitelendiriyor. Diğer eş yönetici Dr. Mikel Arlegi ise DNA ile doğrudan tarihlendirmenin bir arada elde edilmesini buluntunun en önemli gücü olarak gösteriyor.

Neandertal kalıntılarıyla aynı arkeolojik bağlamda ele geçirilen çakmak taşı yongasından kazıyıcı. C: Abauntz Research Team

Abauntz, İber Yarımadası ile Avrupa’nın geri kalanı arasındaki doğal bir güzergâh üzerinde yer alıyor. Neandertaller 46.000 yıl önce kıtanın bazı bölgelerinde hâlâ yaşıyordu. Homo sapiens yayıldıkça yaklaşık 40.000 yıl öncesine gelindiğinde ortadan kalkmışlardı. Bu adam, bu trajik sondan yalnızca birkaç bin yıl önce yaşamıştı. Mağara, araştırmacılara Pireneler’in iki yakasındaki grupların karşılaşıp karşılaşmadığını ya da bölgeler arasında hareket edip etmediğini sorgulayabilecekleri bir alan sunuyor.

IPHES-CERCA. 19 Ekim 2026.