İspanya’daki Mağarada Gizemli Bir ‘Hanım’a Yazıtlar Bulundu

www.arkeofili.com

İspanya’daki bir mağarada, Roma dünyasının bilinen en fazla Latince yazıtı belgelendi. Yazıtların beşi gizemli bir “Hanım”dan söz ediyor.  

Araştırmacılar, İspanya’daki Cova de les Dones mağarasında bulunan yazıtların fotoğraflarını çekiyor. C: University of Alicante

Araştırmacılar, İspanya’nın Valencia bölgesindeki bir mağarada, “Hanım” olarak bilinen gizemli bir tanrıçaya gönderme yapan 120 antik yazıt buldu.

Doğu İspanya’daki bir mağara, arkeologların yer altındaki bir tapınakta 120’den fazla Latince yazıtı (Roma İmparatorluğu’nun herhangi bir yerinde bilinen en yüksek sayı) belgelemesinin ardından, Romalı kadınların ritüel yaşamına dair yeni ipuçları ortaya koyuyor. Yazıtlardan beşi, yalnızca “Hanım” olarak anılan, daha önce bilinmeyen bir tanrıçadan söz ediyor.

Araştırmacılar yazıtları, İspanya’nın doğu kıyısında, Valencia yakınlarındaki Cova de les Dones’ta (Kadınlar Mağarası) 2026’da yürütülen bir kazı sırasında gün yüzüne çıkardı. Bu keşif, alandan bilinen yazıların sayısını, 2024’te ilk belgelenen 15’ten önemli ölçüde artırıyor. Çoğunlukla MS 1. ve 2. yüzyıllara tarihlenen yazıtlar, araştırmacıların “Roma Tapınağı” olarak adlandırdığı derin bir mağara odasının duvarlarında ve tavanlarında bulundu.

Arkeolog ve mağarabilimci Sergio García-Dils, metinlerin girişten uzakta, mağaranın belirli ve sınırlı bir alanında yoğunlaşmasının, bunun örgütlü bir kült olduğunu doğruladığını belirtiyor.

“Hanım” kim?

Yeni yazıtlar, gizemli tanrıçanın kimliğine biraz ışık tutuyor. 120 yazıttan beşi Domina’dan (Hanım) söz ediyor. Bunlardan üçü ise tanrıça için bir sıfat olabilecek “Malaci” adını içeriyor.

İspanya’daki Zaragoza Üniversitesi’nden Eskiçağ tarihi profesörü Silvia Alfayé, bu tanrıçanın, belki de suyla ilişkili belirli bir yönü olduğunu, kesin yorumu üzerinde şu anda çalıştıklarını belirtiyor.

Mağaranın Roma Tapınağı odasında, yer altı suyunu toplayan, gur adı verilen küçük doğal havuzlar yer alıyor. Ziyaretçiler bu havuzlara adaklar bırakmış görünüyor. Ancak bunların “Hanım” için mi yoksa başka tanrılar için mi bırakıldığı belirsizliğini koruyor.

Mağarada “Domina” veya “Hanım” yazan iki yazıt. C: University of Alicante

Tanrıçaya tapan bir kültün izleri

Araştırmacılar ayrıca mağarada, kültün ritüellerinde kadınların etkin bir rol oynadığına işaret eden kadeh biçimli kaplar, iki yüzük, bir bilezik, seramik parçaları, bitki kalıntıları ve başka arkeolojik malzemeler de buldu.

Yazıtların birçoğu kadın adları içeriyor. Arkeologlar ayrıca, çoğu zaman antik kadınlarla ilişkilendirilen, dokumacılıkla bağlantılı çok sayıda ağırşak buldu. Açıklamaya göre yazıtların ve eserlerin bir arada bulunması, kadınların mağaradaki törenlere ya da adak sunumlarına doğrudan katılmış olabileceğini düşündürüyor.

Deşifre edilmeyi bekleyen daha fazla yazıt var ve bunlar, gizemli tanrıça ile ona tapanlar hakkında ek bilgiler ortaya koyabilir.

Yeni buluntular, çok daha eski bir arkeolojik geçmişe sahip olan Cova de les Dones’un içindeki antik etkinliğe dair ipuçları ekliyor. Arkeologlar daha önce mağarada, bazıları 24.000 yıldan eskiye tarihlenen 100’den fazla Paleolitik resim ve gravür belirlemişti.

Proje koordinatörlerine göre her yeni keşif, Cova Dones’un, belki suyun kalıcı varlığı, yer altı peyzajının özellikleri ya da kolay erişilebilirliği nedeniyle, bu toprakta binlerce yıl boyunca yaşamış insan grupları için bir mihenk taşı olduğunu düşündürüyor.

Live Science. 20 Ağustos 2026.