Kars Kağızman’da Kayalara Oyulmuş Orta Çağ Mirası: Çukurayva Manastırı
www.arkeolojikhaber.com
Kars’ın Kağızman ilçesindeki Çukurayva Manastırı, kayalara oyulmuş mimarisi ve kırmızı kök boyalarla işlenmiş haç motifleriyle Orta Çağ’ın izlerini taşıyor. Çukurayva köyünün yaklaşık 1,5 kilometre batısındaki yapı, haç planlı ana kilisesi, iki şapeli ve yaşam alanlarıyla dikkat çekiyor. Plan, mimari ve süsleme özellikleriyle 10. yüzyıla tarihlendirilen manastır için çevresinde arkeolojik çalışma yapılması talep ediliyor.
Kars’taki Çukurayva Manastırı Orta Çağ’ın izlerini taşıyor
Kars’ın Kağızman ilçesinde kayalara oyularak inşa edilen Çukurayva Manastırı, Orta Çağ’dan günümüze ulaşan mimari ve süsleme özellikleriyle dikkat çekiyor. Çukurayva köyünün yaklaşık 1,5 kilometre batısında yer alan yapı, doğrudan kaya kütlesi içerisine oyulmuş ana kilisesi, şapelleri ve yaşam alanlarıyla bölgenin dikkat çekici tarihi yapıları arasında bulunuyor.
Kaya kütlesine oyulan kilise
Plan, mimari ve süsleme özelliklerinden hareketle 10. yüzyıla tarihlendirilen manastırın ana yapısını haç planlı kilise oluşturuyor. Kafkas Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Muhammet Arslan, kesin inşa tarihinin bilinmediğini, yapının özelliklerine göre 10. yüzyıla tarihlendirildiğini belirtiyor.
Kaya oyma kilisenin üzeri tromp geçişli kubbeyle örtülü. Kubbe göbeğinde kırmızı kök boyalarla işlenmiş haç motifi bulunuyor. Ana kilisenin kuzey haçından ulaşılan iki şapel de kare planlı olarak tasarlanmış ve tromp geçişli kubbelerle örtülmüş. Şapellerin kubbe göbeklerinde de kırmızı kök boyayla yapılmış benzer haç motifleri görülüyor.
Arslan’ın verdiği bilgilere göre manastırın kaya oyma niteliği yapının en belirgin özelliklerinden biri. Ana kilisenin ve şapellerin kubbe merkezlerinde kullanılan kırmızı kök boya, süsleme anlayışının günümüze ulaşan önemli örnekleri arasında yer alıyor. Yapının doğrudan kaya kütlesi içine şekillendirilmiş olması, manastırın mimari düzeninin bulunduğu doğal çevreyle birlikte değerlendirilmesine imkan sağlıyor. Bu özellikleriyle Çukurayva Manastırı, Kars ve çevresindeki Orta Çağ mimarisinin izlerini takip etmek isteyen ziyaretçiler için dikkat çekici bir kültür mirası niteliği taşıyor.
Çukurayva Manastırı, mimari özelliklerinin yanı sıra doğayla bütünleşen konumuyla da ziyaretçilerin ilgisini çekiyor. Kağızman Dağcılık ve Doğa Sporları Spor Kulübü Başkanı Harun Ağdaş, bölge için önemli olduğunu belirttiği manastıra zaman zaman yürüyüşler düzenlediklerini ifade ederek çevresinde arkeolojik çalışmalar yapılmasını istedi.
Ziyaretçilerden Sergül Keskin de yapının bölge turizmi açısından önemine işaret ederek manastırın görülmeye değer olduğunu söyledi. Keskin, doğaseverleri ve tarihe ilgi duyan ziyaretçileri yapıyı görmeye davet etti. Kayalara oyulmuş kilise, şapeller ve kök boyalı haç motifleri, Çukurayva Manastırı’nın Orta Çağ mirasını günümüze taşıyan başlıca unsurlarını oluşturuyor. Manastırın çevresinin araştırılması, yapının tarihsel izlerinin değerlendirilmesine ve bölgenin arkeolojik potansiyelinin ortaya konmasına katkı sağlayabilir.