Kütüphanedeki Bir Kitapta 1.700 Yıllık Odysseia Parçası Bulundu
www.arkeofili.com
Hollanda’daki bir kütüphane koleksiyonunda, Homeros’un Odysseia’sından 1.700 yıllık bir parşömen parçası bulundu.
Bir araştırmacı, Hollanda’daki Utrecht Üniversitesi kütüphanesinde bulunan bir kitapta “Odysseia”dan bir parça keşfetti. C: Utrecht University
Parça, 12. Kitap’tan; Zeus’un, Helios’un kutsal sığırlarını öldürüp yedikleri için Odysseus’un adamlarını lanetlediği bölümü anlatıyor.
Bir araştırmacı, Hollanda’daki bir kütüphanede eski Mısır metinlerinden oluşan bir koleksiyonu incelerken, önemli bir hikâye barındıran yırtık bir parşömen parçasıyla karşılaştı: Homeros’un “Odysseia”sından bir bölüm. Parçanın, MS 300 dolaylarında Mısır’da üretilmiş, cep boyutunda bir destan baskısından geldiği anlaşılıyor.
Utrecht Üniversitesi’nin açıklamasına göre araştırmacı, Hollanda’daki Radboud Üniversitesi’nde Yunan edebiyatı uzmanı ve profesör olan Mark de Kreij, parşömeni, Utrecht Üniversitesi kütüphanesinin 20. yüzyılın ortalarında satın aldığı erken Hıristiyan el yazmalarını incelerken buldu.
De Kreij, Mısır ve Yunan metinlerinden oluşan bir koleksiyonun içinde, Homeros’un destanından tanıdığı sözcükleri taşıyan minik bir parşömen parçası buldu.
De Kreij, Odysseia’da pek çok sıkıcı bölüm olduğunu; bunun ise gerçekten keyifli bir bölüm olduğunu söylüyor.
Yalnızca yaklaşık 6,6’ya 7,7 santimetre boyutlarındaki yeni bulunan “Odysseia” parçası, destanın 12. Kitabı’ndan dizeler içeriyor. Dizeler özellikle, güneş tanrısı Helios’un, Odysseus’un adamlarının onun “ölümsüz” sığırlarını öldürüp yediğini keşfettiğinde neler olduğunu anlatıyor.
Parşömen parçasının arka yüzü. C: Utrecht University
Odysseus, Kirke tarafından Helios’un adası Thrinakia’dan uzak durması konusunda uyarılmıştı. Ancak o ve adamları, altı başlı bir canavar ile devasa bir girdap olan Skylla ile Kharybdis’ten sağ kurtulduktan sonra adaya vardı. Odysseus’un sağ kolu Eurylokhos, karaya çıkıp yiyecek bulmalarına izin vermesi için ona yalvardığında, Odysseus, hiçbir sığıra zarar vermemeleri koşuluyla kabul etti. Ama bir ay süren fırtınaların ardından yiyecek kaynakları azalınca, Eurylokhos ve adamlar Helios’un kutsal sığırlarını öldürüp yedi. Bunun üzerine Helios, tanrılardan mürettebattan öç almalarını istedi ve Zeus, gemilerini yok ederek Odysseus dışında herkesi öldürdü.
Buluntu, bu yıl bir Homeros destanına ait bir parçanın beklenmedik biçimde bulunduğu ikinci olayı işaret ediyor. Bu ilkbaharda, Mısır’daki arkeologlar, efsanevi Troya Savaşı’nı anlatan “İlyada”nın papirüs parçalarını, Roma dönemine ait bir mumyanın içinde keşfetmişti.
Hem “İlyada” hem de “Odysseia”, MÖ 8. yüzyılın sonlarında ya da 7. yüzyılın başlarında bestelendi ve sırasıyla; 10 yıllık Troya Savaşı’nı ve Yunan kahramanı Odysseus’un Troya’dan Ithaka’ya 10 yıllık dönüş yolculuğunu anlatıyor.
Yeni bulunan parça, büyük olasılıkla Mısır’daki Fayyum vahasından, MS 3. ya da 4. yüzyıla tarihlenen bir parşömen kodeksinin parçası olarak ortaya çıktı. Açıklamaya göre, bugüne dek yalnızca yaklaşık 30 benzer parça keşfedildi. De Kreij, parçanın günümüze ulaşmasının nedeninin, cep boyutundaki “Odysseia”nın ortasından gelmesi ve diğer sayfalarca korunmuş olması olabileceğini söylüyor.
Parçanın, eski Mısır metinlerinden oluşan daha büyük koleksiyonun içine nasıl girdiği bilinmiyor.
De Kreij parçayı ilk kez 2024’te keşfetmiş olsa da, üniversite kütüphanesinin Mısır’dan gelen Greko-Roma metinleri koleksiyonu üzerine yaptığı tam çalışması, yakında “Hieratic, Demotic, Greek, and Coptic Texts in the Utrecht University Collection” başlıklı bir kitap olarak yayımlanacak.
Live Science. 16 Eylül 2026.