Mısır’da, Grekçe Şiirli Bir Roma Piramit Mezarı Keşfedildi

www.arkeofili.com

Mısır’ın Dahle Vahası’nda, Yunanca bir ağıt şiiri taşıyan steli ve hiyeroglif yazıtlı girişiyle piramit biçimli nadir Roma mezarı bulundu.

Kazısı tamamlanan piramit şeklindeki Roma dönemi mezarının genel görünümü. C: Ministry of Tourism and Antiquities

Mısır’ın Dahle Vahası’ndaki Bir al-Shaghala’da, nadir bir taş girişe ve antik ölü gömme metinlerine sahip piramit biçimli bir Roma mezarı ortaya çıkarıldı.

Mezar, Eski Eserler Yüksek Konseyi’ne bağlı Mısır’dan bir arkeoloji ekibi tarafından bulundu. Kerpiçten inşa edilen mezar, bir adam ile eşinin gömülmesi için kullanılmış. Mezarın tasarımı, antik Mısır özelliklerini Roma dönemiyle bağlantılı unsurlarla birleştiriyor.

Kazılarda ayrıca Antik Yunanca bir ağıt şiiri taşıyan taş bir mezar steli, kumtaşından bir sunu masası ve kumtaşından bir arınma teknesi de ele geçti. Ekip ayrıca çok sayıda çanak çömlek ile Roma imparatoru Konstantin’in kabartma tasvirini taşıyan bronz bir sikke buldu.

Mezar, ana girişe inen 14 basamaklı bir merdivenle başlıyor. Mısır üslubunda kumtaşından yapılmış giriş hiyeroglif metinler taşıyor. Yazıtlar arasında korunmayla bağlantılı büyüler ve cenaze duaları bulunuyor.

Üzerinde Osiris tasviri bulunan kapı. C: Ministry of Tourism and Antiquities

Girişin üzerindeki bölümde kanatlı bir güneş kursu ve iki kobra yer alıyor. Bunun altında ise kamış demeti biçiminde bir mimari öğe bulunuyor. Üst lentoda, antik Mısır’ın öbür dünyaya dair kitaplarından biri olan Imy-Duat’ın yedinci saatini gösteren nadir bir cenaze sahnesi yer alıyor.

Girişi kapatan bir taşın üzerinde de koruyucu büyülerle çevrili bir Osiris figürü bulunuyor. Giriş, tonozlu çatıya sahip, kerpiçten enine bir salona açılıyor. Çatının batı tarafının bir kısmı çökmüş durumda.

Salonun sağ tarafında kerpiçten iki mezar odası bulunuyor. Odaların duvarları sıvayla kaplanmış ve üzerlerinde piramit biçimli bir yapı yükseliyor.

En sıra dışı buluntulardan biri, piramit yapının güney duvarına sabitlenmiş bir mezar steli. Dikdörtgen biçimli taş, üzerinde kabartma bir güneş kursu bulunan üçgen bir alınlıkla sonlanıyor.

Mezarın ve kapının görünümü. C: Ministry of Tourism and Antiquities

Stel, mürekkeple antik Yunanca yazılmış 19 satırlık bir cenaze şiiri taşıyor. Şiir, Pesikhtis adlı bir adama ithaf edilmiş. İlk incelemeler, Pesikhtis’in bir yargıç olarak görev yapmış olabileceğini düşündürüyor. Yazıt, MS 3. yüzyılın sonlarına ya da 4. yüzyılın başlarına tarihleniyor.

Şiir, Roma döneminde Dahle Vahası’ndaki edebi ve kültürel faaliyete dair yeni kanıtlar sunuyor. Mısır cenaze imgeleriyle yan yana yer alan Yunanca yazı da o dönemde vahada var olan kültürel geleneklerin karışımını yansıtıyor.

Kazılar, mezarın sonradan da kullanıldığına dair izler ortaya koydu. Ana girişin üzerine kerpiçten bir tapınak inşa edilmiş ve önüne bir cenaze şapeli eklenmiş. Şapelde kerpiçten dört kare sütun bulunuyor.

Bir al-Shaghala, Dahle Vahası’ndaki başlıca arkeolojik alanlardan birini oluşturuyor. Mezarlık, Ptolemaios ve Roma dönemlerinde vahanın başkenti olan antik Mothis kentine aitti. Alanın modern adı, Bir al-Shaghala olarak bilinen bir su kuyusundan geliyor.

Roma mezarının içinde bulunan kumtaşından bir sunu masası. C: Ministry of Tourism and Antiquities

Eski Eserler Yüksek Konseyi alandaki kazılara 2002’de başladı. Birkaç sezon boyunca süren çalışmalar, farklı planlara ve mimari üsluplara sahip çok sayıda mezarı gün ışığına çıkardı.

Mezarlık, antik Mısır gelenekleriyle Ptolemaios ve Roma dönemlerinin etkilerinin bir karışımını gösteriyor. Bazı mezarlarda açık avlular bulunurken, bazılarında açık havada yapılan cenaze törenleriyle bağlantılı sunaklarla çevrili merdivenler yer alıyor.

Birçok mezarın ayrıca üzerinde piramit yapıların yükseldiği cenaze tapınaklarına sahip üst katları bulunuyor. Bu mezarların büyüklüğü, tasarımı ve bezemesi, mezarlığın Roma döneminde yerel seçkinlere hizmet ettiğini düşündürüyor.

Birçok mezarın içinde, bir ön salon mezar odalarına açılıyor. Bazı odalarda taş ya da pişmiş toprak lahitler bulunurken, tonozlu tavanlar kumtaşından ya da yerel kilden yapılmış kerpiçten inşa edilmiş.

Bazı odaların duvarları ve tavanları, antik Mısır’ın öbür dünya kitaplarından alınmış cenaze sahneleri ve metinler taşıyor. Bunların yanında Yunan ve Roma unsurları da yer alıyor ve bu durum, Roma döneminde antik Mothis’te yaşayan insanların inançlarını ve geleneklerini yansıtıyor.

Ministry of Tourism and Antiquities. 25 Eylül 2026.