Neandertaller ya Mamut ya da Aşırı Miktarda Kurtçuk Yiyordu

Neandertallerin kolajenlerinde tespit edilen azot türüne göre, bu insan türü tıpkı zirve yırtıcılar gibi aşırı etçil görünüyor.

Neandertaller mamut avlıyorlardı, ancak et bazen kurtçuklarla dolu olabiliyordu. C: Wikimedia Commons

Neandertaller hakkında tam olarak açıklanamayan bir şey var. Kolajenlerinde tespit edilen azot türüne bakılırsa, kurtlar ve sırtlanlar gibi zirve avcılarından çok daha fazla et tüketen hiperkarnivorlar (aşırı etçiller) gibi görünüyorlar.

Ama insanlar ciddi biçimde hastalanmadan bu kadar çok et tüketemez. Peki bu soyu tükenmiş homininler ne yiyordu?

Otçul kas eti, azot-15 izotopları bakımından zengindir ve eski kalıntılarda bu elementin yüksek düzeyde bulunması genellikle etçil bir beslenmeye işaret eder. Örneğin boz kurtlar ve benekli sırtlanlar, etli menülerini yansıtacak biçimde tipik olarak yüzde 7,9 ile 8,4 arasında azot-15 değeri gösterir.

Ancak Neandertaller çoğu zaman yüzde 12 ile 14 arasında değerler sergiliyor. Bu da et düşkünlüklerinin tamamen ölçüsüz olduğunu düşündürüyor.

Öte yandan, modern insanlarda günde 300 gramdan fazla yağsız protein tüketmek genellikle “tavşan açlığı” adı verilen, ölümcül olabilecek bir duruma yol açar. Bu tür yetersiz beslenme, kalori alımı yüksek olsa da yeterince yağ ya da karbonhidrat bulunmadığı için ortaya çıkar.

Kahvaltıda, öğlen ve akşam yemeğinde kurtçuk

Geçen yıl araştırmacılar, Neandertallerdeki bu “trofik anomali” için bir açıklama sundu. Neandertallerin, çürüyen etten elde edilen kurtçuklarla ziyafet çekmiş olabileceğini öne sürdüler. Bu kurtçuklar, bozulmuş eti yiyerek yüksek düzeyde azot izotopu biriktiriyor ve bunu daha sonra Neandertallere aktarıyor olabilir. Bu da kolajen örneklerinde görülen değerleri açıklayabilir.

Ancak yeni bir çalışma, Neandertallerin arkeolojik örneklerde bulunan azot düzeylerine ulaşmak için ne kadar kurtçuk yemesi gerekeceğini hesaplayarak bu fikre karşı çıkıyor.

Simülasyonlara göre, larvaların emebildiği azot miktarına bağlı olarak, sözünü ettiğimiz türden izotopik imzaları oluşturmak için bu kurtçukların Neandertal beslenmesinin yüzde 40 ile 100’ünü oluşturması gerekiyor. Bazı durumlarda ise kurtçukların Neandertal protein alımına yapması gereken katkı yüzde 100’ü bile aşıyor.

Sonuç olarak, çalışmanın yazarı Almería Üniversitesi’nden José Luis Guil-Guerrero şu sonuca varıyor: “Böcek larvalarının, hatta azot bakımından son derece zenginleşmiş örneklerin bile tüketilmesi, Neandertal kolajen sinyallerini zirve avcı temel düzeyinin bu kadar ötesine tek başına taşıyabilmek için tümüyle olanaksız beslenme oranları gerektirir.”

Anlaşılan et yeniden menüde

Bunun yerine yazar, bu yüksek izotopik değerlerin, azot içeriği yüksek olan mamut etinin tüketilmesiyle daha kolay biçimde açıklanabileceğini öne sürüyor.

Guil-Guerrero, “Megafaunanın, özellikle de mamutların hedefli avlanması, bu aşırı trofik yükselmeler için önde gelen bir hipotez olmayı sürdürüyor” diyor.

“Ancak şunu da kabul etmek gerekiyor ki tek bir açıklayıcı model, ister mamut avcılığı, ister kuraklık, ister fizyolojik stres ya da larva tüketimi olsun, henüz evrensel olarak geçerli olduğunu kanıtlayabilmiş değil.”

Bu süregelen belirsizlik ışığında yazar, “bu yüksek değerlerin nihai nedeninin, büyük olasılıkla hâlâ tam olarak açıklamaya çalıştığımız, karmaşık ve bölgeye göre değişen bir davranışlar ve çevreleri içerdiğini” savunuyor.

IFL Science. 20 Temmuz 2026.

Makale: Guil-Guerrero, J. L. 2026. American Journal of Biological Anthropology 190, no. 3.

Kaynak: www.arkeofili.com