Yamyamlığa Uğradığı Sanılan Neandertal, Homo sapiens Çıktı

www.arkeofili.com

Fransa’daki Les Rois mağarasında bulunan ve bir Neandertal çocuğa ait sanılan dişlerin, yeni analizle Homo sapiens’e ait olduğu belirlendi.

Neandertallerin dişlerinin mine tabakası, modern insanlarınkinden daha ince. C: Wikimedia Commons

Yaklaşık 30.000 yıl önce, Fransa’daki bir grup Homo sapiens, bir Neandertal çocuğu kesip yedikten sonra, belki bir tür ganimet olarak, kurbanlarının dişlerini bir kolyeye dönüştürdü. En azından bazı araştırmacılar olayın böyle geliştiğini düşünüyordu.

Diş kalıntılarına ilişkin yeni bir analiz ise bunların aslında kendi türümüzün bir üyesine ait olduğuna işaret ediyor.

Les Rois mağarasında bulunan dişler, Avrupa genelindeki insanların simgesel sanat yapıtları yaratmaya ve daha karmaşık aletler yapmaya başladığı Aurignacian dönemine tarihleniyor. Bu döneme ait, müzik aletlerinden fildişi figürinlere dek çok sayıda eser bulundu. Ancak tuhaf biçimde, bu kalıntılarla ilişkili çok az insan fosili keşfedildi.

Bunun sonucu olarak bilim insanları, Aurignacian kültürünün yalnızca Homo sapiens’e mi özgü olduğundan, yoksa Neandertallerle mi paylaşıldığından emin değil. Les Rois, bu bilmecenin çözümünde anahtar rol oynayabilir; çünkü Batı Avrupa’daki en büyük Aurignacian dönemi insan kalıntısı topluluğunu barındırıyor.

Daha önce, alandaki tüm örnekler, kesilip parçalanmış dişler dışında modern insan olarak sınıflandırılmıştı. Bazı araştırmacılar bu dişlerin bir Neandertale ait olabileceğini düşünüyordu. Kesik izlerinin niteliğine dayanarak, bu talihsiz çocuğun, Homo sapiens avcı-toplayıcıları tarafından tıpkı geyik leşlerini parçaladıkları biçimde işlendiği öne sürülmüştü.

Bu da, Aurignacian dönemi insanlarının Neandertalleri öldürüp yedikten sonra dişlerini takı olarak taktığını öne süren tartışmalı bir kuramı desteklemek için kullanılmıştı. Ancak tüm arkeologlar bu hipotezi kabul etmedi ve birçoğu, dişlerin gerçekten Neandertale ait olup olmadığını sorguladı.

Şimdi ise eski diş yapısını yeniden inceleyen araştırmacılar, dişlerin aslında kendi türümüzün bir üyesine ait olduğunu artık doğruladı. Örneğin, kesici dişlerin Neandertallerde görülen karakteristik “kürek biçiminden” yoksun olduğunu; bunun yerine, Homo sapiens’te daha tipik olan “düz bir dudak yüzeyi” sergilediğini buldular. Diş minesi de Neandertal dişlerinde görülenden çok daha kalın ve modern insan dişlerinde bulunan aralığa denk düşüyor.

Bununla birlikte, çalışmanın yazarları diş yapısının kesinlikle Neandertal kökenli olmadığını öne sürse de, dişlerin Neandertal benzeri bazı özellikler sergilediğini; bunun da Paleolitik insanların diş morfolojisinin büyük olasılıkla eski ve modern özelliklerden oluşan bir mozaikten oluştuğunu düşündürdüğünü not düşüyor.

Araştırmacılar, bu yeni sonuçlarla birlikte Les Rois’daki tüm insan kalıntılarının artık Homo sapiens’e atfedildiğini; bunun da Aurignacian teknokompleksinin (Erken ve Geç) bu türe yapılan daha genel atfını desteklediğini yazıyor. Başka bir deyişle, Les Rois’da Neandertallerin olmaması, Aurignacian döneminde görülen kültürel yeniliklerin bütünüyle modern insanların eseri olduğunu düşündürüyor olabilir.

Ancak daha az açık olan şey, bu tarihöncesi çocuğa kısa yaşamının sonunda nasıl davranıldığı. Örneğin kesik izleri, dilin bir noktada kesilip çıkarıldığına işaret ediyor gibi görünüyor; fakat bu durum yamyamlık kuramını zorunlu olarak desteklemiyor.

Diğer Aurignacian dönemi alanlarında bulunan delikli dişler, insanların bu dönemde kendine özgü cenaze gelenekleri geliştirmiş olabileceğini ve ölülerin diş kalıntılarını takıya dönüştürmenin yaygın bir uygulama olmuş olabileceğini düşündürüyor. Dahası, bu alanlarda insan iskeletlerinin bulunmaması, insanların ölülerin bedenleriyle tuhaf bir şeyler yaptığı fikrini destekliyor gibi görünüyor.

Bunun, Les Rois’daki insan dişlerindeki kesik izlerini açıklayıp açıklamadığı ise yanıtlanmamış bir soru olarak kalıyor.

IFL Science. 4 Eylül 2026.

Makale: Isle de Beauchaine, J., G. Becam, F. Détroit, F. R. Rozzi, D. Grimaud-Hervé, and C. Verna. 2026. American Journal of Biological Anthropology 191, no. 1: e70354.