Bursa’daki Antik Tiyatronun Oturma Sıralarında Mezar Bulundu
www.arkeofili.com
Bursa Gölyazı’daki Apollonia ad Rhyndacum antik tiyatrosunun seyirci bölümünde, MS 1. yüzyıla tarihlenen bir mezar bulundu.
Apollonia ad Rhyndacum antik tiyatrosunun seyirci bölümünde mezarın ne işi vardı?
Bursa’nın Nilüfer ilçesindeki Gölyazı’da yer alan Apollonia ad Rhyndacum antik kentinin tiyatrosunda yapılan kazılarda, seyirci bölümünde MS 1. yüzyıla tarihlenen bir mezar ortaya çıkarıldı. Kentin kendi nekropolü varken bir tiyatronun içine yapılmış bu mezar, çözülmesi gereken bir soru yaratıyor.
Uluabat Gölü kıyısındaki Gölyazı’da bulunan Apollonia ad Rhyndacum antik kentinin tiyatrosunda yürütülen kazılar, bu yıl beklenmedik bir buluntuyla sonuçlandı. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izniyle 2021’de başlayan ve Nilüfer Belediyesi’nin desteğiyle Bursa Uludağ Üniversitesi Arkeoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Derya Şahin başkanlığında sürdürülen kazılarda, tiyatronun alt seyirci bölümünde bir mezar bulundu.
Kiremitlerin Altında Yakılmış Bir Ölü
Mezar, seyircilerin oturduğu alan olan cavea’nın alt bölümünün kuzey kesiminde ortaya çıkarıldı. MS 1. yüzyıla tarihlenen mezar, kerpiçten yapılmış bir sanduka ile bunun üzerine çatı biçiminde yerleştirilmiş pişmiş toprak kiremitlerden oluşuyor. Arkeolojide kiremit çatma mezar olarak bilinen bu tip, bölgede sık görülen bir gömme biçimi.
Mezarı inceleyen arkeologlar, buraya gömülen kişinin yakıldığını tespit etti. Şahin’e göre kemikler yandığı için çok az bilgi veriyor ve mezarda kaç kişinin bulunduğunu söylemek bile mümkün değil.
Tiyatroda Bir Mezarın Ne İşi Var?
Şahin’e göre mezar yapısı, kentin girişindeki nekropolde bilinen mezarlarla birebir aynı özellikleri taşıyor. Asıl soru ise bu mezarın neden kentin mezarlığında değil de tiyatronun içinde yer aldığı. Antik kentlerde ölüler genellikle kent sınırlarının dışındaki nekropollere gömüldüğü için, tiyatro gibi kentin merkezindeki bir kamu yapısında bir mezar bulunması oldukça alışılmadık bir durum.
Arkeologlar insanların neden tiyatroya bir mezar yaptıklarını araştıracak.
Şahin, bu durumun mezarın özel bir anlam taşıdığına işaret ediyor olabileceğini belirtiyor. Şahin’e göre mezarın kutsallıkla ya da bir kahramanlık hikâyesiyle bağlantılı olması gerekiyor. Ekip bu soruyu yanıtlamak için uzun soluklu bir literatür araştırması yapmayı planlıyor.
5.000 Kişilik Bir Hellenistik Tiyatro
Uluabat Gölü’ne bakan Zambaktepe’nin yamacına Hellenistik dönemde inşa edilen tiyatronun yaklaşık 5.000 kişilik bir kapasiteye sahip olduğu düşünülüyor. Tiyatroda ayrıcalıklı kişilere ayrılmış loca benzeri bölümler bulunuyor. Kazılarda ortaya çıkarılan 42 seyirci basamağı özgün yerlerine yerleştirildi.
Şahin’e göre tiyatro, bir yamaca yerleştirilmiş klasik bir Hellenistik tiyatro planına sahip. Yazıtlara göre son evresi MS 2. yüzyılın başlarına tarihleniyor. Ekip tiyatronun iki katlı olduğunu düşünüyor. Alt ve üst oturma sıralarını yaklaşık 1 metre genişliğinde, diazoma adı verilen bir yürüyüş yolu ayırıyordu. Büyük ölçüde tahrip olan üst bölümün ise Roma dönemi tiyatrolarında olduğu gibi tonozlu bir yapının üzerine oturtulmuş olabileceği düşünülüyor.
Şahin, sürekli iskân edilen bir kentte çalıştıkları için yapıların, terk edilmiş antik kentlerdeki kadar iyi korunmuş hâlde bulunmadığını, yine de kente dair önemli bilgiler elde edebildiklerini vurguluyor. Gelecek dönemde tiyatronun çevresinde de çalışılması ve tiyatroyla bağlantılı olabilecek tapınak ya da yol gibi yapıların araştırılması hedefleniyor.