Çayönü’nde Yaklaşık 8.800 Yıllık Madencilik İşliği Bulundu
www.arkeofili.com
Diyarbakır’daki Çayönü Tepesi’nde MÖ 6.800’e tarihlenen, malakit ve bakır parçalarla birlikte beş metrekarelik madencilik işliği bulundu.
Çayönü Tepesindeki kazılarda, malakit ve bakır parçaları bulundu. C: Kültür ve Turizm Bakanlığı
Diyarbakır’ın Ergani ilçesindeki Çayönü Tepesi’nde yürütülen kazılarda, MÖ 6.900 ila 6.800 yıllarına tarihlenen yaklaşık 5 metrekarelik bir madencilik işliği ortaya çıkarıldı. Buluntu, insanlık tarihinin en erken üretim teknolojilerinden birine ışık tutuyor.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, keşfi sosyal medya hesabından duyurdu. Ersoy, işlikte ham ve yarı işlenmiş malakitlerin, işlenmiş malakit örneklerinin, bakır boncukların ve bakır nesnelerin yanı sıra taş döşemeli bir çalışma alanının tespit edildiğini belirtiyor.
Çayönü’nde bakır ve malakit kullanımının izlerinin MÖ 9.100’lere dek uzandığının altını çizen Ersoy, yeni keşfin, burada madencilik geleneğinin yaklaşık 2.000 yıl boyunca sürdüğünü ve uzmanlaşmış üretim faaliyetlerinin belirli çalışma alanlarında gerçekleştirildiğini ortaya koyduğunu söylüyor. Ersoy, yerleşik yaşamdan tarıma, mimariden zanaat uzmanlaşmasına uzanan büyük dönüşümlerin izlerini taşıyan Çayönü Tepesi’nde bilimsel kazıların sürdüğünü de belirtiyor.
Gölgelikle örtülmüş olabilecek bir üretim alanı
Bakanlığın açıklamasına göre, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. Savaş Sarıaltun başkanlığında yürütülen kazılarda madencilik işliği, yerleşmenin batı kesiminde açığa çıkarıldı.
Yaklaşık 5 metrekarelik alanı kapsayan işliğin çevresinde en az 6 dikme deliği, merkezinde ise taş döşemeli bir çalışma alanı belirlendi. Dikme delikleri, çalışma alanının üzerinin bir gölgelikle örtülmüş olabileceğini ve üretim mekânının bilinçli biçimde düzenlendiğini göstermesi bakımından önem taşıyor.
Çayönü’nde bulunan işlikteki kazılar. C: Kültür ve Turizm Bakanlığı
İşliğin merkezinde 18, işlik ve yakın çevresinde ise yaklaşık 24-25 malakit örneği bulundu. Daha geniş çalışma alanındaki malakit ve bakır buluntularının sayısı yaklaşık 42’ye ulaştı. Buluntular arasında ham malakit parçalarının yanı sıra yarı işlenmiş ve işlenmiş malakitler, bakır boncuklar ve çeşitli bakır nesneler yer alıyor.
Yerleşmenin kültürel sürekliliğine dair yeni veriler
2026 kazıları, yerleşmenin kültürel sürekliliğine ilişkin yeni veriler de sundu. Batı alandaki çalışmalarda, Çanak Çömlekli Neolitik Dönem’in erken aşamalarından Proto-Hassuna kültürüne ait nitelikli çanak çömlekler tespit edildi.
Yaklaşık MÖ 6.800 ila 6.600 yıllarına tarihlenen buluntuların kesin kronolojisinin, süren Karbon-14 ve diğer arkeometrik analizlerle daha ayrıntılı biçimde ortaya konması planlanıyor.
Üretim alanının mimari olarak tanımlanabilmesi, ham madde ile farklı üretim aşamalarındaki malzemelerin aynı bağlamda ele geçmesi ve işliğin bütüncül olarak belgelenebilmesi nedeniyle keşif, 2026 Çayönü Tepesi kazı sezonunun en önemli buluntularından biri olarak değerlendiriliyor.