İskandinavya’da Şiddetle Öldürülen Çocuk Evin Altına Gömülmüş

www.arkeofili.com

Demir Çağı ve Viking Çağı İskandinavya’sında bulunan kemikler, şiddetin gündelik yaşamı nasıl şekillendirdiğini gösteriyor.

Aarhus yakınlarında bulunan, Viking Çağı’na ait bir kadına ait kafatası. Daha sonra bir kuyuya yerleştirilen kafatasında künt travma izleri görülüyor. C: National Museum of Denmark

Araştırmacılar, kalıntıları olağan mezarlıkların dışında bulunan 12 bireyi inceledi. Kemikler uzun evler, çukurlar, kuyular, direk delikleri ve ocaklar gibi yaşam alanlarından geliyordu. Kalıntıların birçoğu eksikti ya da ölümden sonra birbirinden ayrılmıştı.

Çalışma, ölümden önce ya da ölüm sırasında oluşmuş 19 yaralanma kaydetti. Bazı yaralar hafifken, bazıları ölüme yol açacak kadar ağırdı. Araştırmacılar kalıntıları incelemek için kemik analizleri, biyomoleküler testler ve dijital görüntüleme kullandı.

Bulgular birkaç şiddet biçimine işaret ediyor. Bazı yaralanmalar topluluklar arasındaki şiddetli çatışmalarla uyumluyken, diğerleri hane içindeki ya da daha geniş topluluklardaki kavgaları yansıtıyor olabilir. Daha küçük bir vaka grubu ise olası insan kurbanı da dahil olmak üzere ritüelistik şiddete işaret ediyor.

Alışılmadık vakalardan biri, Aalborg bölgesinden iki ila dört yaşları arasında bir çocuğa aitti. DNA testi çocuğun erkek olduğunu gösterdi. Kalıntıları daha sonra bir evin zemininin altına yerleştirilmeden önce çocuğun kafatası bir kılıçla kesilmişti.

Ardından insanlar kafatasının üzerindeki binada yaşamaya devam etti. Buluntu, insan kalıntılarının bir kişinin ölümünden çok sonra bile yaşam alanlarının bir parçası hâline gelebildiğini gösteriyor.

Diğer kalıntılara da alışılmadık muameleler yapılmıştı. Birkaç vakada bedenler çürümeye bırakılmış, ardından seçilen kemikler evlere ya da diğer yapılara taşınmıştı. İnsan kalıntıları kuyulara, çukurlara ve zeminlerin altına, zaman zaman nesneler ve hayvan kalıntılarıyla birlikte yerleştirilmişti.

Çalışma ayrıca Viking Çağı Aarhus’undan bir iskeleti de yeniden inceledi. Önceki çalışmalar bu kişiyi erkek olarak tanımlamıştı. Yeni DNA analizi ise bireyin genetik olarak kadın olduğunu gösterdi. Kafatasında kesik izleri bulunuyordu ve kafatası daha sonra bir kuyuya yerleştirilmişti.

Aalborg’dan, 2 ila 4 yaşlarında bir çocuğa ait, farklı açılardan gösterilen kafatası. Daha sonra bir evin zeminine yerleştirilen kafatasında bir kılıç darbesi izi var. C: National Museum of Denmark

Bu tür vakalar, Demir Çağı ve Viking Çağı İskandinavya’sındaki şiddetin esas olarak savaşta öldürülen yetişkin erkekleri kapsadığı fikrine meydan okuyor. Travmatik yaralanmaları olan ve cinsiyeti belirlenen kurbanların çoğu yetişkin erkek olsa da grupta kadınlar ve küçük bir çocuk da bulunuyordu.

Araştırmacılar tekil şiddet olaylarının ötesine de baktı. Bazı insanlar ölümlerinden önce uzun süreli toplumsal zarar biçimleriyle karşı karşıya kalmış olabilir. Bu tür koşullar, belirli insanları şiddete ve ölüm sonrasında alışılmadık muamelelere karşı daha savunmasız hâle getirmiş olabilir.

Kalıntılar, insanların zaman zaman bedenleri parçalayıp yaşadıkları yerleşimlerin içine bilinçli olarak yerleştirdiğini düşündürüyor. Bu eylemler infazların, kurbanların, şiddetli çatışmaların ya da aile içi şiddetin ardından gerçekleşmiş olabilir. Bazı durumlarda kalıntıların kendisi de toplumsal ya da ritüel bir rol üstlenmiş olabilir.

Çalışma, İskandinavya’nın yaklaşık MÖ 500 ile MS 1.050 arasındaki, çoğu zaman savaş ve savaşçı kültürüyle ilişkilendirilen dönemine odaklanıyor. Ancak mezarlık topluluklarındaki travma oranları çoğu zaman görece düşük. Araştırmacılar, mezarlık kanıtlarının hiçbir zaman olağan bir şekilde gömülmemiş insanları dışarıda bıraktığını savunuyor.

Ekip, yaşam alanlarında bulunan bedenleri inceleyerek olağan arkeolojik kaydın dışında kalan insanlara dikkat çekiyor. Bu insanlara ölümden sonra yapılan muamele, Demir Çağı ve Viking Çağı toplulukları içinde bedenlere, şiddete ve toplumsal statüye dair düşüncelerin nasıl farklılaştığını da gösteriyor.

Journal of Archaeological Method and Theory dergisinde yayımlanan araştırma, İskandinav geçmişindeki şiddete daha geniş bir bakış açısıyla yaklaşılması gerektiğini savunuyor. Kanıtlar, şiddet kaynaklı yaralanmaları, toplumsal savunmasızlığı, ritüel eylemleri ve ölülere yapılan alışılmadık muameleyi birbirine bağlıyor.

National Museum of Denmark. 6 Ekim 2026.

Makale: Eriksen, M.H., Tamorri, V., Louka, V. et al. (2026).. J Archaeol Method Theory 34, 26.